Verslag en foto's vriendendinner i.s.m. JCI - Abigail Levrau

Professor dr. Abigail Levrau, Research Director bij Guberna, het Belgisch Instituut voor Bestuurders, begon haar uiteenzetting met een mooi kunstwerk. Reeds in de renaissance had de Italiaanse kunstenaar Lorenzetti een allegorische afbeelding gemaakt van wat goed en slecht governance was. De moraliteit van het bestuur werd toen al in vraag gesteld: het corrupt bestuur versus het ethisch bestuur.

De moderne invulling van de term corporate governance komt uit de USA via een publicatie door Berle en Means. Zij brachten de firma’s in kaart die enerzijds beursgenoteerd waren en anderzijds familiebedrijven waren. 

Er zijn echter meerdere definities van corporate governance. Het bestuur van een onderneming is een proces, zodat de firma een meerwaarde kan bereiken op een deugdzame wijze. Het gaat ook om de verdeling van de macht over drie partijen: aandeelhouders – raad van bestuur – management. Een olympisch minimum is echter een delegatie van accountancy, checks & balances, een objectieve en onafhankelijke besluitvorming, ethisch en integer beleid. Het doel hiervan is het bevorderen van goed bestuur. Maar toch gaat het mis. In elk land komen er schandalen voor (Parmalat, Lernout & Hauspie..) en in België nu recentelijk ook in de publieke sector. 

Vandaar dat nieuwe directieven en wetgevingen blijven toenemen tot een te ver doorgedreven verjudiciëring, wat eigenlijk duidt op een verlies van vertrouwen door de beleidmakers. Hierdoor verschuiven verantwoordelijkheden en vermindert de manoeuvreerruimte. Het gevolg is een overdreven afvinken van compliance-regeltjes als ‘window-dressing’ met als gevolg een vals gevoel van comfort. Toch is er hoop volgens professor Levrau. De moderne tijdsgeest leidt tot een wijziging in het gedrag vooral dan in beursgenoteerde firma’s. 

Maar waarom is corporate governance dan ook in familiebedrijven een troef (cf. Ikea, Ford, Solvay, Sioen…)? Hiervoor verwijst de spreker naar de Europese definitie van een familiebedrijf. Daarin is het belangrijkste element dat de meerderheid van beslissingen bij de familie ligt maar evenzeer dat 1 familielid ook betrokken is in het corporate governance besluitorgaan. 

Familiebedrijven in België maken een belangrijk deel uit van de economie, vandaar dat Levrau het ook primordiaal vindt dat de families een eendracht vinden in hun aanpak. Die eendracht is de lijm gemaakt uit waarden, aard van de leidinggevenden, soort strategie en financiële doelstellingen. Naast de betrokkenheid van de familie met het bedrijf is er dus ook een professioneel management nodig. Corporate governance valt zo uiteen in twee componenten met enerzijds structuren (familievergadering) maar anderzijds spelregels (familiecharter). 

Hoe ziet de toekomst voor familiebedrijven er uit? Volgens Levrau zijn er twee trends: 

1) De omgevingsfactoren veranderen. Afstanden worden kleiner, landen groeien naar elkaar toe en vroegere achterblijvers lopen nu zelfs voor op vlak van global competitiveness. Vroegere winnaars worden verliezers met als oorzaak de snelheid van de IT-veranderingen, innovaties en digitalisatie. De meest belangrijke disruptieve redenen zijn 3D, the cloud, blockchain, de duurzaamheid. Maar ook nieuwe producten én werkwijzen zetten bedrijven onder druk. Tenslotte vereisen de complexere klantenvragen een hoger maatwerk. 

2) De overdreven aandacht voor waardencreatie voor de aandeelhouders. Er gaan nu stemmen op om meer en meer te focussen op andere stakeholders … ook op Europees niveau. De essentie van goed beheer is nog steeds het bevorderen van waardencreatie op lange termijn….. maar bijsturen is noodzaak. 

De hoop ligt in de uitdagingen op elk niveau inclusief het anticiperen op gevaren met daarbij het bepalen van langetermijndoelstellingen en een strategische koers! 

Opgemaakt op: 25.05.2018
« Alle nieuws